De illegale tabakshandel compleet in kaart
De Nationale Smokkel Monitor brengt de ontwikkeling van de illegale tabaksmarkt in Nederland in kaart. Van grensaankopen en smokkel tot illegale productie en online handel.
Met onafhankelijk onderzoek, openbare cijfers en inzichten uit de praktijk laat het platform zien hoe de markt zich ontwikkelt, welke gevolgen dat heeft en wat beleid en handhaving betekenen voor de aanpak van illegale tabakshandel.
Het laatste nieuws
De Nationale Smokkel Monitor verzamelt het laatste nieuws over de illegale tabakshandel en bijkomende criminaliteit uit (internationale) media.
De opkomst van illegale tabak
Waarom groeit de illegale tabaksmarkt zo snel?
Deze korte explainer video laat zien hoe prijsverschillen, grensaankopen, illegale productie en online verkoop met elkaar samenhangen en welke gevolgen dat heeft.
De illegale tabakshandel - stand van zaken medio 2026 (gratis e-book)
Wat begon met grensaankopen, is uitgegroeid tot een veel bredere illegale markt. Buitenlandse tabak, online handel en illegale productie spelen inmiddels allemaal een steeds grotere rol.
In dit e-book brengen we de nieuwste ontwikkelingen overzichtelijk samen. Met actuele cijfers, praktijkvoorbeelden en internationale vergelijkingen laten we zien hoe de markt verandert en welke gevolgen beleid en handhaving hebben.
1 Misgelopen staatsinkomsten
Het aandeel tabak waarover in Nederland geen accijns wordt betaald, is in enkele jaren sterk gestegen. In 2025 ging het om 45% van de sigaretten en 61% van de shag.
De Nederlandse schatkist liep daardoor naar schatting € 3 miljard aan accijns- en btw-inkomsten mis. In 2020 bedroeg dit verlies nog ‘slechts’ €1,4 miljard.
2 De gevolgen van sigarettensmokkel en verboden productie
Geld dat direct had kunnen bijdragen aan overheidsdoelen zoals preventie van jeugdroken, het voortbestaan van vele winkels en bedrijven of het geven van voorlichting.
Het staat volgens de VN Veiligheidsraad in nauw verband met wapenhandel, drugscriminaliteit, mensensmokkel, uitbuiting en zelfs terrorisme.
De controle op de leeftijdsgrens van 18 jaar is hierbij niet te handhaven.
Er wordt niet voldaan aan regelgeving. Het is onbekend wat er in illegale sigaretten zit en illegale fabrieken zijn bovendien verre van hygiënisch.
Er gaan enorme bedragen om in de illegale handel in tabak en de straffen zijn laag: dat stimuleert draaideurcriminaliteit.
Fabrieken en straathandelaren opereren niet op verlaten industrieterreinen, maar middenin bedrijvigheid. De handel wordt gewoon in woonwijken gedreven, waardoor buurtveiligheid in gevaar komt.
Winkeliers (zoals speciaalzaken en tabak & gemakwinkels) lopen klandizie mis; in sommige gevallen bedraagt het verlies van omzet meer dan 30%.
3 De belangrijkste oorzaken
Door forse accijnsverhogingen zijn de prijzen van sigaretten en shag in Nederland de afgelopen jaren sterk gestegen, veel harder dan in verschillende buurlanden. In tien jaar tijd verdubbelde de prijs van sigaretten en verdrievoudigde die van shag.
Tegelijkertijd is het aantal legale verkooppunten fors afgenomen.
Daardoor worden aankopen over de grens en via het illegale circuit aantrekkelijker en makkelijker bereikbaar.
4 Hoe stoppen we dit?
Een effectieve aanpak vraagt om meer dan opsporing alleen. Volgens VSK zijn structurele handhavingscapaciteit, beter online toezicht, internationale afstemming van accijnsbeleid en een kritische evaluatie van verdere beperkingen van het legale verkoopnetwerk nodig om de illegale markt terug te dringen.
De overheid kan zelf de belangrijkste bijdrage leveren aan het bestrijden van sigarettensmokkel door rekening te houden met grenseffecten en de ontwikkeling van de illegale markt.
5 Handhaving
Douane, FIOD en het Openbaar Ministerie onderscheppen grote partijen illegale tabak en onderzoeken de criminele netwerken erachter. Sinds 2019 namen Douane en FIOD in Nederland meer dan een miljard illegale sigaretten in beslag. De aanpak richt zich steeds vaker ook op illegale productie en online distributie.
6 Wetenschappelijk onderzoek
De Nationale Smokkel Monitor bundelt onafhankelijk uitgevoerd marktonderzoek met openbare cijfers van onder meer Douane, FIOD, Europese instellingen en internationale onderzoeksorganisaties. Verschillende methoden laten vanuit hun eigen invalshoek zien hoe de markt zich ontwikkelt.
Uit onderzoeken van WSPM en Kantar blijkt dat er in 2025 geen Nederlandse belasting (accijns en btw) werd betaald over 45% van alle sigaretten en 61% van alle shag. In slechts twee jaar tijd steeg het aandeel sigaretten zonder Nederlandse accijns daarmee van één op de vier naar bijna één op de twee (+80%). Bij shag nam het aandeel in dezelfde periode toe van bijna de helft naar ruim drie op de vijf.
7 Over de Smokkelmonitor
De Nationale Smokkel Monitor is een initiatief van VSK. VSK is de Nederlandse vereniging van Sigaretten- en Kerftabak-fabrikanten. De Smokkelmonitor brengt de illegale handel in tabak in kaart, met de nadruk op Nederland en ons omringende landen.
