Omvang
Oorzaken
Gevolgen
Bestrijden
Handhaven
Onderzoek
Hoe pakken we illegale tabakshandel aan?
Illegale tabakshandel laat zich niet met één maatregel oplossen. Opsporing is noodzakelijk, maar alleen handhaving is niet voldoende zolang het verdienmodel aantrekkelijk blijft en consumenten eenvoudig kunnen uitwijken naar buitenlandse en illegale verkoopkanalen.
Een effectieve aanpak vraagt daarom om handhaving én bijsturing van beleid. Daarbij zijn samenwerking tussen overheid, opsporingsdiensten, producenten, online platforms en andere partijen in de keten essentieel.
1. Structureel investeren in handhaving
De illegale markt is professioneler en internationaler geworden. Criminele netwerken organiseren productie, transport, opslag en verkoop over landsgrenzen heen en maken steeds vaker gebruik van online verkoopkanalen.
Een effectieve aanpak vraagt daarom om voldoende capaciteit bij Douane, FIOD en gespecialiseerde teams zoals Combiteam SMOKE. Niet alleen om partijen illegale tabak te onderscheppen, maar ook om productielocaties, distributienetwerken en de organisaties daarachter aan te pakken.
Ook online toezicht hoort daarbij. Via sociale media en berichtendiensten worden illegale tabaksproducten aangeboden en soms rechtstreeks aan huis bezorgd. Effectieve bestrijding vraagt daarom om online opsporing, snelle informatie-uitwisseling en samenwerking met platforms om illegale aanbieders eerder te signaleren en te weren. De brochure noemt versterking van Douane en FIOD, uitbreiding van SMOKE en steviger toezicht op online verkoop expliciet als onderdelen van deze aanpak.
2. Beleid toetsen op effecten in de hele markt
De afgelopen jaren zijn de tabaksprijzen in Nederland sterk gestegen en is het aantal legale verkooppunten fors afgenomen. Tegelijkertijd is een steeds groter deel van de consumptie verschoven naar het buitenland en het illegale circuit.
Volgens VSK is het daarom belangrijk om bij nieuwe maatregelen niet alleen te kijken naar de ontwikkeling van de legale verkoop, maar ook naar grensaankopen, illegale handel en illegale productie. Eerdere maatregelen moeten worden geëvalueerd voordat het legale verkoopnetwerk verder wordt beperkt.
Ook bij accijnsbeleid moeten de grote prijsverschillen met omliggende landen en de effecten daarvan op het koopgedrag worden meegewogen. Die lijn sluit rechtstreeks aan bij de brochure, waarin zowel evaluatie van het verkooppuntenbeleid als betere afstemming van het accijnsbeleid wordt genoemd.
Beleid op basis van actuele cijfers en verschillende onderzoeksmethoden maakt het mogelijk om niet alleen te zien wat er op de legale markt gebeurt, maar ook waar consumptie naartoe verschuift.
Een gezamenlijke aanpak
Illegale tabakshandel is een internationaal en complex probleem. De aanpak vraagt om samenwerking tussen overheid, opsporingsdiensten, producenten en andere partijen in de keten. VSK en haar leden dragen hieraan bij door productieketens te beveiligen, handelsstromen te volgen, onderzoek te laten uitvoeren en samen te werken met nationale en internationale handhavingspartners.
Op de pagina Handhaven lees je hoe Douane, FIOD en andere opsporingsdiensten de illegale handel in de praktijk bestrijden.
