De illegale handel in tabak is een groot probleem wereldwijd. Ook de Europese Unie heeft hier veel last van. Het gaat niet alleen om smokkel, maar ook om illegale productie binnen de EU. Vroeger gebeurde dit vooral in Oost-Europese landen zoals Belarus en Oekraïne. Nu verplaatsen criminele netwerken hun productie steeds vaker naar EU-landen. Daardoor zijn de aanvoerlijnen korter en bereiken ze consumenten sneller. De EU onderzoekt momenteel hoe effectief de aanpak tegen deze handel is.
De illegale tabakshandel is de laatste jaren veranderd. Sigaretten blijven het belangrijkst, maar nieuwe producten nemen toe. Denk aan waterpijptabak, verhitte tabak en e-sigaretten. Opvallend is dat de totale consumptie van tabak daalt, terwijl illegale tabak juist toeneemt. In 2023 was 8,8% van alle gerookte sigaretten illegaal.
Dit zorgt ook voor grote financiële verliezen. De EU en haar lidstaten lopen meer dan 13 miljard euro per jaar mis. Dit komt door gemiste invoerrechten, btw en accijnzen. Voor criminelen is deze handel aantrekkelijk. De winst is hoog en de risico’s zijn laag. De pakkans is klein en straffen zijn vaak mild.
Criminele netwerken werken slim en passen zich aan. Ze smokkelen tabak via de weg en over zee. Ook gebruiken ze steeds vaker pakketten en expreskoeriers. Ze maken daarbij gebruik van de groei van onlinehandel.
De gevolgen zijn groot. Illegale tabak schaadt de volksgezondheid, omdat het goedkoper is en roken aantrekkelijker maakt. Het ondermijnt ook het beleid tegen roken. Daarnaast zorgt het voor meer criminaliteit en onveiligheid in de EU en wereldwijd.
Verschillende organisaties bestrijden deze handel. Op EU-niveau zijn dat onder andere de Europese Commissie, OLAF en Europol. In de lidstaten spelen douaneautoriteiten een belangrijke rol. Zij controleren goederen en sporen illegale productie op.
De EU onderzoekt nu hoe goed deze aanpak werkt. Daarbij kijken ze naar samenwerking, controles en beleid. Voor dit onderzoek zijn vier landen gekozen: België, Spanje, Polen en Roemenië. Deze landen zijn belangrijk vanwege hun ligging en rol in de handel.
Lees het hele artikel verder op eca.europe.eu
