Sigaretten smokkelen en produceren wordt steeds lucratiever. Regelmatig worden sigarettenfabrieken opgerold door heel Europa. In Midden-Italië was afgelopen december de grootste.
De Italiaanse politie valt eind september een loods binnen net buiten het stadje Cassino, dat is ongeveer honderd kilometer ten zuiden van Rome. Tijdens de inval zag de politie een man van zestig in een metalen hokje staan. Hij lijkt als enige in deze bijna 2000 vierkante meter loods aanwezig te zijn. De man geeft geen antwoord als de politie vraagt waar de afstandsbediening voor is, die in het hokje ligt.
Een agent drukt op een knop van de afstandsbediening. Het hokje gaat bewegen en de vloer gaat naar beneden. Een enorme ondergrondse ruimte blijkt zich onder de loods te bevinden. Overal staat moderne apparatuur om sigaretten te produceren. Dagelijks worden hier 7,2 miljoen sigaretten geproduceerd, dat zijn er 5.000 per minuut. Jaarlijks zijn dat er 2,7 miljard. Verder zien agenten dozen met filters en wikkels van sigaretten merken als Camel en Marlboro.
Naast de sigarettenmachines treffen agenten een volledig ingericht keuken, een eetzaal en slaapvertrekken. Spaanse teksten staan geschreven op de muur wat suggereert dat illegale migranten hier werkten. Volgens de politie is deze fabriek in staat op een jaaromzet van 900 miljoen euro te draaien.
Het is nog onduidelijk wie achter de sigarettenfabriek zit. De plaats van de illegale sigarettenfabriek ligt op de grens tussen twee Italiaanse regio’s, Lazio en Campania. Dat is het traditionele werkgebied van de camorra, de Napolitaanse maffia en daarom valt de verdenking op hen. De mate van professionaliteit en de grootte van de fabriek, duiden op een criminele organisatie met ervaring.
De hoofdstad van de illegale sigarettenhandel was tientalen jaren Napels. In de jaren veertig van de vorige eeuw begon die faam. Straatjongens verkochten hun sigaretten om het lage inkomen van hun ouders aan te vullen. De handel in illegale sigaretten werd in de jaren vijftig en zestig steeds professioneler. Op grote schaal ging de camorra sigaretten uit Noord-Afrika en Noord-Amerika importeren. De basis werd hierdoor gelegd voor de enorme macht en financiële kracht van de camorra.
Na een aantal jaren stak de Italiaanse politie een stokje voor de handel. De smokkelaars hadden snelle speedboten, maar raakten regelmatig ladingen kwijt. “Op een gegeven moment kwamen er meer sigaretten niet dan wel aan.” Na vele arrestaties en de introductie van harddrugs is de sigarettensmokkel gaan liggen.
Maar sinds een jaar of tien is de sigarettensmokkel weer populair. Wat hierin een rol speelt is een economische crisis en een onbedoelde medewerking van de overheid. Europese overheden ontmoedigen roken door het verhogen van de accijnzen. Jarenlang gebeurt dit al. Mensen stoppen soms met roken, maar er blijven nog genoeg mensen over die wel door blijven roken. En juist die groep rokers willen de torenhoge accijnzen omzeilen.
Dat is de reden waarom de markt voor sigaretten van legale en illegale oorsprong uit het buitenland groeit in Europese landen. In Nederland kosten pakjes sigaretten nu meer dan € 11. Die kosten liggen nog hoger in Ierland en Groot-Brittannië. In Ierland kost een pakje meer dan € 13 en in London kost een pakje bijna € 19. Handelen in illegale sigaretten is dus zeer lucratief, met name uit Oost- en Zuid-Europese landen. In Roemenië kost een echte slof Marlboro nog geen € 50 en in London geef je aan diezelfde tien pakjes sigaretten bijna € 200.
Op sigaretten afkomstig uit de Balkan of uit Turkije is de winst nog groter. In 2024 zijn 6,4 miljoen sigaretten onderschept tussen de grens van Bulgarije en Turkije door de douane. Dat waren 50% meer inbeslagnames dan een jaar eerder.
De vrachtwagen was eind vorige eeuw een geliefd transportmiddel voor sigarettensmokkel. Maar nu met een vergroting van pakkans door de komst van nieuwe technologieën, gebruiken criminelen nieuwe methodes als drones, treinen of low-cost vluchten om sigaretten illegaal te vervoeren.
5 tot 10% van de sigaretten op de Europese markt zijn volgens schatting van de Europese Unie illegaal. In opdracht van Philip Morris stelde KPMG een rapport op waarin staat dat in 38 Europese landen ongeveer 40 miljard sigaretten van illegale oorsprong werden gerookt in 2024. Het jaar daarvoor lag dat bijna 11% lager.
Dat bijna de helft van de sigaretten die in Nederland wordt gerookt illegaal is, daarvan is oud-Telegraaf-journalist Mick van Wely overtuigd. “Ze worden of uit het buitenland gehaald, zonder dat daar accijns over wordt betaald, of ze worden hier gemaakt,” zegt hij in een interview met Powned. “De handel in illegale sigaretten bestaat al decennia, maar het is nu zo gigantisch lucratief.” Van Wely berekent dat één container sigaretten € 300.000 à € 400.000 oplevert. “Als je tien of twintig containers per jaar doet, dan zit je al op een paar miljoen euro. Er gaan echt honderden miljoenen euro’s in om.”
Het is steeds makkelijker om aan goedkope sigaretten te komen. Via voornamelijk social media zoals Snapchat en Telegram kan je makkelijk aan illegale sigaretten komen. De sigaretten krijg je thuisbezorgd na een simpel berichtje. Daarnaast kan je verboden rookwaar krijgen via nachtwinkels, in cafés en vanuit de kofferbak verkocht. Zo’n pakje kost maar een klein deel dan wat je bij de tabaksspeciaalzaak zou betalen.
Echter is de kwaliteit van illegale sigaretten veel slechter. Tabak wordt soms op zwaar vervuilde grond verbouwd, constateert de VSK (Vereniging Nederlandse Sigaretten- en Kerftabakfabrikanten). Zware metalen, gifstoffen, uitwerpselen en medicijnresten zijn ontdekt in illegale sigaretten.
Lees het hele artikel verder op panorama.nl
De comeback van de illegale sigaret: smokkelaars verdienen honderden miljoenen
